Introductie
De Turkse Van is een natuurras. Zijn vacht past zich aan het seizoen aan. In de winter is de vacht lang en vol, in de zomer verraadt alleen de staart dat je niet met een korthaar van doen hebt.
Het is een van de oudste kattenrassen en staat ook wel bekend als de Zwemmende Kat. In Turkije zelf wordt hij Van Kedi (kat uit Van) genoemd.
Een der oudste rassen
De Turkse Van is waarschijnlijk één van de oudste rassen van de wereld. Er is een afbeelding gevonden van een witte (half)langharige kat met een pluimstaart en vlekken op de kop, op een Romeins schild daterend uit de Romeinse bezetting van Armenië (75-387 voor J.C.). In West-Europa (Normandië) zouden de eerste Turkse Van’s in de jaren dertig zijn gearriveerd. Deze twee poezen waren eigendom van een Armeense vluchteling.
Bekendheid in het Westen
Bij kattenliefhebbers in het Westen werden ze pas bekend dankzij de twee Engelse fotografes, Laura Lushington en Sonia Halliday. In 1955 bezochten ze de streek Van in opdracht van de Turkse vereniging voor toerisme. Ze kregen er een katertje en een poesje, Van Attala en Van Güzelli Iskenderün. Ze vonden deze dieren zo bijzonder dat ze besloten ze mee naar huis te nemen. Met deze twee dieren, en vijf andere die ze later uit Turkije haalde, begon Laura Lushington een fokprogramma en legde zo de basis voor het ras.
Zwemmen
Ze werden algemeen bekend als zwemmende katten, vanwege een verslag van het gedrag van dit kattenduo. Toen ze in de zomerse hitte door Turkije reed, stopte Laura Lushington om zich in een riviertje af te koelen. De kittens volgden haar in het water, zonder dat ze daartoe werden aangemoedigd. Ze schreef: "Tot mijn stomme verbazing liepen de twee Van-kittens ook het water in en zwommen tot ze niet meer konden staan, ze genoten er duidelijk van." (bron: Desmond Morris' Kattenrassen)
De belangstelling van de Turkse Van voor water heeft te maken met hun leefwijze in het land van herkomst. Om in hun eerste levensbehoefte te voorzien zouden zij hun maaltijd zelf uit het Van meer opduiken. Sommige eigenaren hebben kunnen zien hoe hun Turkse Van vissen (ook snoek-baarzen) uit de vijver opdoken.
Kort en lang haar
De Turkse Van is afkomstig uit het gebied rond het Van-meer. Dit zoetwatermeer, waarin zich een soda-bron bevindt, is gesitueerd in Oost Anatolië, op 1720 m hoogte. Het meer heeft een oppervlakte van 3713 km en is omgeven door hoog vulkanisch gebergte. Het hoogste punt in dit gebied vormt de berg Ararat met een hoogte van 5165 m. De winters zijn streng en vochtig, de zomers warm en droog. Temperaturen kunnen er variëren tussen de -40 °C en +50 °C. Deze extreme omstandigheden vragen van de daar levende katten het nodige aanpassingsvermogen. Ook de bij ons gedomesticeerde Turkse Van past zich nog aan klimatologische veranderingen aan. Zo kan hij er 's zomers als een korthaar uit zien. Alleen z'n staart verraadt nog dat hij de langhaarfactor bezit.
Turkse Van katten kan men (in het wild) nog vinden in het gebied dat in de Oudheid tot Armenië behoorde en zich uitstrekt tot in Iran, Irak en het huidige Armenië.
Karakter
Het karakter van de Turkse Van moet je aanspreken. Als je houdt van een actieve kat, die alert, speels en heeeeel lief is, dan heb je een heerlijke kameraad. Ook de niets vermoedende gast wordt vaak overladen met liefkozingen of betrokken in het spel van apporteren. Ze zorgen ervoor dat je je geen moment verveelt. Eenmaal met een Vannetje kennis gemaakt en je hebt je hart aan dit ras verloren.
Onvoorwaardelijke liefde
Als je thuiskomt word je luid en duidelijk begroet. Je moet dan echt even de tijd voor ze nemen. Veel Van's springen enthousiast in je armen. Ze likken je gezicht en vooral je neus. Soms word je daarin heel eventjes gebeten. Een uiting van liefde, die bij de Turkse Van onvoorwaardelijk is.
De Turkse Van is een kat voor 'gevorderden' of mensen met een natuurlijke aanleg om het wezen kat te begrijpen. Deze mensen waarderen de Turkse Van kat met zijn bijzondere temperament. Worden ze namelijk onheus bejegend dan zullen zij dit in niet mis te verstane taal laten weten. Daartegenover staat een aanhankelijkheid en trouwheid die met een hond te vergelijken is.
Spelen en kroelen is belangrijk
Ik heb wel meegemaakt dat onze eerste Turkse Van poes Diandra me ervan wilde weerhouden om naar m'n werk te gaan. Ze rende voor me uit naar de deur en sprong half tegen me op. Vervolgens bleef ze bij een speeltje staan en keek me nadrukkelijk aan. Ik moest spelen en mocht eigenlijk niet weg. Mijn ervaring is dat ze goed met kinderen en honden samen kunnen. Een spelende Turkse Van die aan de wang van een hond gaat/mag hangen is geen onbekend beeld. Spelen en kroelen is voor hen belangrijk dus diegenen die daaraan mee willen werken, zijn van harte welkom. Het zijn ook echte kletskousen met een overigens opvallend zacht stemgeluid.
De Turkse Van is een redelijk dominante kat maar toch ook heel sociaal. Meestal liggen ze in een grote kluwen op de bank als ze hun slaapuurtje hebben. Ja, ze zijn heel aktief maar hebben net zoals andere katten hun slaap nodig.
Ruimte om te rennen en te springen
In huis hebben ze behoorlijk wat ruimte nodig, ze moeten kunnen rennen en springen. Het doet denken aan een 'circuitje doen', zoals dat tijdens de gymles wel gebeurt. Ze laten zich niet in één kamer opsluiten.
Verder doe je ze een groot plezier wanneer ze naar buiten kunnen. Maar dan wel beschermd, dus in een buitenverblijf of een geheel afgezette tuin of op balcon. Ze zijn vrij impulsief en een ongelukje zit in een klein hoekje tenslotte.
Soms kunnen ze uren op een plankje in het zonnetje zitten en kijken of slapen. Sommige van onze katten blijven gewoon buiten zitten terwijl het een beetje regent. Dit doet ze kennelijk niet zo veel.
Waakse moeders
Turkse Van katten krijgen redelijk grote nesten. We hebben over het algemeen 5 à 6 kittens per nest. Tijdens de bevalling zijn er zelden problemen. Het is een natuurras dat de kittens vrij snel op de wereld zet en bovendien heel goed weet hoe ze de kittens moeten verzorgen en opvoeden. Gedurende de eerste 3 weken laten zij meestal maar weinig andere huisgenoten bij hun kroost. Ze zijn zeer waaks. Het is prachtig om te zien hoe ze tegen hun kleintjes praten om ze bijvoorbeeld te leren eten en op de kattenbak te gaan, om ze vervolgens hiervoor te belonen met een lik en een speciaal geluidje.
Kleuren
Alhoewel ze oorspronkelijk in Engeland slechts erkend werden in twee kleuren, namelijk auburn/wit en créme/wit, zijn ze nu over de gehele wereld gelukkig erkend in alle natuurlijke kleuren. Het was toevallig dat de twee eerder in dit artikel genoemde Engelse dames een paar auburn/witte exemplaren meenamen en jammer dat zij alleen voor deze kleuren een standaard hebben opgezet. Gelukkig hebben -zij het jaren later- Nederlandse fokkers, de eersten waren de heren Piet van Looi en Leen Kort, ook anders gekleurde exemplaren geïmporteerd. Logisch wanneer je bedenkt welke kleuren er in de natuur nu eenmaal voorkomen.
Voorkeur in Turkije
In Turkije zelf geeft men de voorkeur aan de geheel witte Vans, zonder enige aftekening op kop of staart. Katten met de in het Westen gewenste aftekening leefden daar wel maar werden door de plaatselijke bevolking als minderwaardig beschouwd. Volgens hen zou een echte Van wit moeten zijn met een blauw en een amberkleurig oog (odd/eyed).
Bij de veterinaire faculteit van de Universiteit in Van (Oost Turkije) is een fokprogramma opgezet en wordt onderzoek gedaan naar hun nationale kat. De Turkse Van is in Turkije zelf niet meer in grote getale aanwezig, mede omdat ze ondanks een exportverbod voor de witte odd/eyed exemplaren, door reizigers worden meegenomen of onder een andere naam worden geëxporteerd.
Er is ook een kortharige variant van dit ras, die onder de naam Anatolische kat in Nederland wordt gefokt.
